Święto propagandy

Dziś - zwykły, lipcowy dzień. Kiedyś - Święto Odrodzenia Polski, obchodzone z rozmachem w całej Polsce Ludowej. Także w Pile, gdzie w duchu komunistycznej propagandy sukcesu przecinano kolejne wstęgi i oddawano do użytku kluczowe instytucje.

Ogłoszenie Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego 22 lipca 1944 roku było symbolicznym początkiem państwa stalinowskiego w Polsce. Oznaczało nowy etap zwalczania rządu RP na uchodźstwie, likwidację podziemnych struktur cywilnych oraz zmierzch gospodarki wolnorynkowej.

Na pamiątkę tych wydarzeń władze komunistyczne urządzały coroczny spektakl pod szyldem propagandy sukcesu. Święto Odrodzenia Polski stało się najważniejszym dniem w komunistycznym kalendarzu.

- Niemal od samego początku było jednym ze świąt założycielskich systemu komunistycznego w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Nic też dziwnego, że władze państwowe starały się o zapewnienie mu jak najwyższej rangi. Miano świętować wszędzie, nie tylko w dużych miastach, ale w zasadzie w każdych miejscowościach - przypomina Grzegorz Wołk, Biuro Informacji Publicznej IPN.

Także w Pile, gdzie przecinano kolejne wstęgi i oddawano do użytku najważniejsze miejskie inwestycje. Jak tu, na placu Konstytucji 3 Maja, ówczesnym Placu Polskiej Partii Robotniczej.

- Tam w przeddzień święta, 21 lipca 1962 roku odsłonięto właśnie pomnik. Pomnik nazwano pomnikiem rodła - opowiada Maciej Usurski, historyk w Muzeum Stanisława Staszica w Pile.

Bo to właśnie symbol rodła stał się centralnym punktem obelisku.

- Ale są tam też i starsze odwołania. Jest tam na przykład głowa byka, która wywołuje zdziwienie niektórych mieszkańców. Nawiązuje to do pierwotnego herbu Wielkopolski, jakim w średniowieczu była głowa byka - mówi Marek Fijałkowski, historyk i kustosz w Muzeum Okręgowym w Pile.

Ku chwale komunizmu w okolicach 22 lipca oddawano do użytku także inne symbole Piły. W 1951 roku działalność rozpoczęła Przychodnia Miejska wraz z apteką przy ul. Okrzei, W 1955 roku - odbudowany Dom Stanisława Staszica, a 3 lata później Most Chrobrego, wówczas Most PKWN. Swoją historię w okolicach Święta Odrodzenia Polski rozpoczęły także dwie pilskie trasy: złotowska, czyli dzisiejsza aleja Powstańców Wielkopolskich i Bohaterów Stalingradu, zwana wówczas trasą gorzowską.