Katastrofa, piękne zjawisko na niebie, czy sensacyjne odkrycie. Klikamy, a po przeczytaniu artykułu okazuje się, że tytuł nas okłamał albo nagiął prawdę. To naukowy clickbait.
Chwytliwy nagłówek ma sprawić, że nudny artykuł będzie na pozór atrakcyjny. Rozczarowanie czytelnika może przekładać się na utratę zaufania. Także do nauki.
- Dzisiaj niestety wielu z nas bazuje na opiniach bardziej lub mniej znanych osób - zaznacza dyrektor Nadnoteckiego Instytutu UAM w Pile dr Paweł Owsianny.
Na przykład influencerów, którzy często bez nie mając odpowiedniej wiedzy i kwalifikacji publikują wątpliwej jakości treści. Polacy obdarzają ich dużą nieufnością. Badania CBOS wskazują, że szanuje ich zaledwie 10% osób. Twórcy internetowi muszą tworzyć nabrzmiałe tytuły i miniatury, bo walczą z innymi o wyświetlenia, a wyświetlenia to konkretne pieniądze. Nie mają innego wyjścia.
- Tego nie jesteśmy w stanie zatrzymać - zaznacza Owsianny.
Sam chwytliwy tytuł to nie wszystko. W szczególności szkodliwe mogą być treści podważające udowodnioną naukowo wiedzę. - Między innymi o zmianach klimatu. To jest temat, który w alternatywnej rzeczywistości są opowiadane różne bajki, które nie mają żadnego pokrycia w faktach - dodaje.
Kolejne badania CBOS pokazują, że coraz więcej ludzi zamienia tradycyjne media na media społecznościowe. Najmłodsi badani czerpią najwięcej wiedzy z social mediów. Tam, kontrolę nad treściami nie sprawują doświadczeni redaktorzy, czy wykwalifikowani specjaliści. To miejsce dla algorytmów, które nie kierują się rzetelnością, a zyskiem.
- Wierzmy naukowcom, wierzmy sprawdzonym danym i szukajmy wiedzy akademickiej, uniwersyteckiej, instytucji badawczych. Tam jest prawdziwa wiedza - poleca dyrektor Nadnoteckiego Instytutu UAM w Pile.
Nieograniczoną wiarę w podawane treści można zweryfikować również samodzielnie. Wymaga to oczywiście nieco wysiłku i czasu. Jak to zrobić? Najlepiej sprawdzić w kilku źródłach, w tym w publikacjach naukowych. Nadto można pokusić się o zbadanie czy internetowy twórca sam ma stopień naukowy, jeśli tak to z jakiej dziedziny albo czy współpracuje z instytucją badawczą lub naukową.
Komentarze