Kupując mieszkanie, dom czy działkę, chcemy mieć pewność, że nabywamy nieruchomość wolną od długów. Niestety, sprzedający nie zawsze mówi o nich otwarcie. Tymczasem część zobowiązań jest związana nie z osobą właściciela, ale z samą nieruchomością - i po sprzedaży przechodzi na nowego nabywcę. Na szczęście najważniejsze informacje o zadłużeniu można sprawdzić samodzielnie. Podstawowym źródłem jest księga wieczysta.
Dział IV: hipoteki
Informacje o zadłużeniu znajdziemy przede wszystkim w dziale IV księgi wieczystej. Wpisuje się tam hipoteki, czyli zabezpieczenia długów na nieruchomości. Najczęściej jest to hipoteka umowna na rzecz banku, który udzielił kredytu na zakup mieszkania. Z wpisu dowiemy się, kto jest wierzycielem, jaka jest kwota hipoteki i w jakiej walucie ją ustanowiono.
Warto pamiętać, że kwota hipoteki nie oznacza aktualnego zadłużenia. Kredyt mógł zostać w dużej części spłacony, a mimo to wpis wciąż widnieje w księdze. Aktualną kwotę do spłaty potwierdzi zaświadczenie z banku, o które warto poprosić sprzedającego.
Znacznie poważniejszym sygnałem jest hipoteka przymusowa. Ustanawia się ją bez zgody właściciela, np. na rzecz urzędu skarbowego, ZUS czy innego wierzyciela, który uzyskał wyrok sądu. Taki wpis oznacza, że właściciel ma problemy finansowe, a dług trzeba będzie uregulować przed transakcją lub w jej trakcie.
Dział III i wzmianki: sygnały ostrzegawcze
Dział III również może zdradzić kłopoty finansowe właściciela. Jeśli komornik prowadzi egzekucję z nieruchomości, w tym dziale pojawi się wpis o jej wszczęciu. Zakup takiej nieruchomości bez wcześniejszego uregulowania długu jest bardzo ryzykowny.
Nie mniej ważne są wzmianki. Informują one, że do sądu wpłynął wniosek o nowy wpis, którego jeszcze nie rozpatrzono – np. o ustanowienie kolejnej hipoteki. Wzmianka oznacza, że stan prawny nieruchomości może się wkrótce zmienić.
Jak dotrzeć do księgi wieczystej?
Księgi wieczyste są jawne, a ich treść można bezpłatnie przejrzeć w internetowym serwisie Ministerstwa Sprawiedliwości. Trzeba jednak znać numer księgi. Najprościej poprosić o niego sprzedającego. Jeśli chcemy sprawdzić nieruchomość wcześniej, np. przed umówieniem oglądania, numer można ustalić w serwisie Ksiegiwieczyste.pl. Tam odpłatnie wyszukamy go na podstawie adresu nieruchomości lub numeru działki.
Czego nie znajdziemy w księdze wieczystej?
Księga pokaże hipoteki i egzekucje, ale nie wszystkie długi. Wiele zaległości związanych z nieruchomością trzeba sprawdzić w innych miejscach:
- Wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia. Warto poprosić sprzedającego o zaświadczenie o braku zaległości w opłatach za lokal, w tym za fundusz remontowy. Nieuregulowane opłaty mogą skomplikować transakcję, a w skrajnych przypadkach doprowadzić do egzekucji z lokalu.
- Media. Rachunki za prąd, gaz, wodę czy ogrzewanie dobrze jest obejrzeć za ostatnie miesiące. Przy przekazaniu nieruchomości warto spisać stany liczników w protokole, by uniknąć sporu o to, kto odpowiada za zużycie.
- Podatek od nieruchomości. Informację o ewentualnych zaległościach można uzyskać w urzędzie gminy. Właściciel może sam wystąpić o zaświadczenie i przekazać je kupującemu.
- Opłata za użytkowanie wieczyste. Jeśli grunt jest w użytkowaniu wieczystym, warto sprawdzić, czy opłata roczna została uiszczona.
Jak zabezpieczyć się przy zakupie?
Sama obecność hipoteki w księdze nie musi przekreślać transakcji. Wiele mieszkań sprzedaje się przed spłatą kredytu. Ważne jest jednak, by w umowie jasno zapisać, że część ceny trafi bezpośrednio do banku, a sprzedający dostarczy zgodę na wykreślenie hipoteki. Przy hipotece przymusowej lub egzekucji komorniczej warto skonsultować sprawę z notariuszem albo prawnikiem.
Księgę wieczystą najlepiej sprawdzić dwukrotnie: na początku rozmów i tuż przed podpisaniem umowy. Pozwala to wychwycić wpisy, które pojawiły się w międzyczasie. Kilka minut lektury może uchronić przed przejęciem cudzych długów.
Komentarze